Ερέτρια Φαρσάλων: «Μύθοι της Θεσσαλίας και Ερμηνείες»

Με μεγάλη επιτυχία έγινε η εκδήλωση στην Ερέτρια για τους «Μύθους της Θεσσαλίας και τις ερμηνείες», με ομιλήτρια την φιλόλογο και ερευνήτρια κ. Βάσω Βαρακλιώτη, που διοργάνωσε ο Αρχαιόφιλος Πολιτιστικός Σύλλογος Ερέτριας Φαρσάλων το Σάββατο 22 Αυγούστου στον χώρο του Παλαιού Δημοτικού Σχολείου της Ερέτριας.

Στην αρχή της εκδήλωσης ο πρόεδρος του Συλλόγου, κ. Γιαννακός Ηλίας, απηύθυνε σύντομο χαιρετισμό. Αναφέρθηκε στις προσπάθειες που γίνονται για την συνέχιση του ανασκαφικού έργου στο Καστράκι, ότι αναζητείται πανεπιστήμιο και υπάρχουν επαφές -αλλά ακόμη είναι νωρίς να ανακοινωθεί κάτι-, επισήμανε ότι η αυγουστιάτικη εκδήλωση έγινε πλέον θεσμός, αφού γίνεται κάθε χρόνο, και ευχαρίστησε την κ. Βαρακλιώτη για το σπουδαίο επιστημονικό έργο της.

Η ομιλήτρια στην παρουσίασή της αναφέρθηκε διαχρονικά σ’ όλους τους γνωστούς μύθους, τι συμβόλιζαν και την σχέση τους με την πραγματικότητα.

Στην αρχή της εισήγησης αναφέρθηκε στην ετυμολογία της λέξεως «μύθος», που προέρχεται από το «μύω» που σημαίνει κλείω και το ρήμα «θέω» που σημαίνει τρέχω.

Πλάτωνος Κριτίας: «Μύθου μεν σχήμα έχων λέγεται, το δ’ αληθές εστί…» Μετάφραση: Αυτό που έχει την μορφή του μύθου, στην ουσία λέει κάτι αληθές.

Μύθοι:

1. Αναφέρθηκε στον Μύθο του Δευκαλίωνος με τον κατακλυσμό του κόσμου – η αρχαία ελληνική εκδοχή. Κατά τον γνωστό μύθο, την εποχή που στην Φθία στη Θεσσαλία βασίλευε ο Δευκαλίωνας, ο Δίας αποφάσισε να καταστρέψει όλη την γενιά των ανθρώπων που ήταν διεφθαρμένη, με εξαίρεση τον δίκαιο βασιλέα και την γυναίκα του, την Πύρρα.

2. Επίσης, αναφέρθηκε και στον Μύθο του Φαέθωντος με το γνωστό άρμα με τα άλογα που αφηνίασαν. Ειδικότερα, το αφήνιασμα των αλόγων, που είχε ως αποτέλεσμα να ανεβοκατεβαίνει ο Ήλιος, απειλώντας με καταστροφή την γη. Τελικώς, τα άλογα έφεραν το άρμα τόσο χαμηλά και κοντά στην γη, με αποτέλεσμα να καίγεται και τα ποτάμια άρχισαν να ξεραίνονται από την εκπεμπόμενη θερμότητα. Τότε ο Δίας τον γκρέμισε με έναν κεραυνό στον Ηριδανό ποταμό, σκοτώνοντάς τον. Ερμηνεύοντας τον μύθο, είπε ότι μπορεί να ήταν ένας μετεωρίτης ή ακόμη ένας κομήτης. Ανέφερε για παράδειγμα τις δύο λιμνούλες Ζερέλια στον Αλμυρό, που δημιουργήθηκαν από πτώση, μάλλον, μετεωρίτη.

3. Τιτάνες: Μεγάλο τμήμα της εισήγησης ήταν οι Τιτάνες που κατοικούσαν στο βουνό της Όθρυος, η Τιτανομαχία με τους Ολύμπιους θεούς και η τιμωρία τους, και αναφέρθηκε και στη γεωλογική δομή του βουνού.

Αναφέρθηκε στους Τιτάνες:

1. Ο Προμηθέας, που τιμωρήθηκε από τον Δία στον Καύκασο, γιατί μετέδωσε στον κόσμο την φωτιά και την τέχνη της μεταλλουργίας. Γιατί στον Καύκασο; Το απέδωσε πιθανόν στα μεταλλεύματα του βουνού, και εκεί εξάλλου ζούσαν και οι Χάλυβες (από τον Χάλυψ).

2. Ο Άτλας – Άτλαντας, αδερφός του Προμηθέα, τιμωρήθηκε από τον Δία και μετέφερε όλη τη γη και το σύμπαν στους ώμους. Και στη σχέση του με την Ατλαντίδα.

3. Ο Κρόνος.

4. Ο Ωκεανός ήταν ένας Τιτάνας και αναφέρθηκε στην ετυμολογία της λέξεως:

• ωκύς = γρήγορος

• νέω = ρέω

• Τηθύς = βαθιά θάλασσα

Ο Ωκεανός αποτελούσε την ανθρωπόμορφη, ιδεατή μορφή του υδάτινου κόσμου, που περιέβαλε από παντού τη Γαία, ως παμμέγιστος ποταμός χωρίς πηγές αλλά και χωρίς εκβολές. Μετά τον κατακλυσμό του Δευκαλίωνα και την απόσυρση των υδάτων, οι εμφανιζόμενοι ποταμοί, λίμνες, πηγές κλπ. απετέλεσαν αλληγορικά τα τέκνα του Ωκεανού.

Τέλος, αναφέρθηκε στο βουνό Όθρυς και στην γεωλογική μνήμη: θάλασσα κάποτε η Θεσσαλία, τα Μετέωρα, τα Τέμπη κλπ.

Αναρωτήθηκε η εισηγήτρια αν ήταν σύμπτωση, τυχαίο ή κάτι ήξεραν, και πώς οι αρχαίοι Έλληνες γνώριζαν τη γεωλογία του βουνού της Όθρυος και τη θαλασσινή προέλευση των ονομάτων των Τιτάνων (όπως Ωκεανός, Τηθύς κλπ.), καθώς και το γεγονός ότι πριν από χιλιάδες χρόνια η Θεσσαλία ήταν θάλασσα!

Ειδικότερα για την γεωλογική δομή της Όθρυος, είπε ότι είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα και συνδέεται άμεσα με το θαλάσσιο παρελθόν της, αφού η Όθρυς αποτελείται σε μεγάλο βαθμό από οφιόλιθους. Οι οφιόλιθοι δεν είναι συνηθισμένα βουνίσια πετρώματα, αλλά τμήματα του αρχαίου ωκεάνιου πυθμένα (της Τηθύος Θάλασσας) και του ανώτερου μανδύα της Γης.

Τώρα, πώς βρέθηκε ο βυθός της θάλασσας στην κορυφή του βουνού; Η απάντηση είναι ότι ανυψώθηκαν και αναπτύχθηκαν λόγω της σύγκρουσης των τεκτονικών πλακών Ευρασίας και Αφρικής. Κατά συνέπεια, τα βασικά γεωλογικά στοιχεία αποδεικνύουν την θαλάσσια προέλευση του βουνού.

Τα κύρια πετρώματα του βουνού είναι ο σερπεντινίτης (με το χαρακτηριστικό πράσινο/φολιδωτό χρώμα που θυμίζει δέρμα φιδιού). Επίσης, λόγω της μαγματικής και ωκεάνιας καταγωγής των πετρωμάτων της, η Όθρυς είναι πλούσια σε μεταλλεύματα -κυρίως χρωμίτη, σίδηρο και χαλκό-, απολιθωμένα κοράλλια, όστρακα κλπ.

Το γεωλογικό παράδοξο: Το βουνό όπου η μυθολογία τοποθέτησε τους Τιτάνες αποτελείται κυριολεκτικά από τον αρχαίο βυθό της θάλασσας, επιβεβαιώνοντας με έναν αλληγορικό τρόπο τη βαθιά σχέση της Όθρυος με το υγρό στοιχείο! Είναι εντυπωσιακό το πώς η αρχαία ελληνική μυθολογία τοποθέτησε στην Όθρυ τους Τιτάνες, όπως ο Ωκεανός και η Τηθύς (σύζυγος Ωκεανού), ενώ η σύγχρονη Γεωλογία επιβεβαιώνει ότι το ίδιο το βουνό είναι πράγματι «γεννημένο» μέσα από τα νερά της αρχαίας Τηθύος!

Τέλος, απέδωσε το όνομα Όθρυς στο Όθρυ, το κίτρινο φυτό σπάρτο, που ως γνωστόν και αυτό φύεται κοντά στην θάλασσα και σε ποτάμια.

Τέλος, αναφέρθηκε και στους Αλωάδες. Στην ελληνική μυθολογία με το γενικό όνομα Αλωάδες (Αλωάδαι ή Αλωίδαι) είναι γνωστοί οι δύο γίγαντες γιοι του Αλωέα και της Ιφιμεδείας, ο Εφιάλτης και ο Ώτος, που κατοικούσαν στα Τέμπη.

Η ομιλία διήρκησε πάνω από δύο ώρες, ήταν μεστή και με πολλές πηγές.

Στο τέλος μοιράστηκαν γλυκά σ’ όλους που παραβρέθηκαν. Παραβρέθηκαν ο πρόεδρος της κοινότητας Ερέτριας κ. Μπανιάς Κώστας και άλλοι επίσημοι. Στο τέλος απαντήθηκαν και διάφορα ερωτήματα των συμμετεχόντων.